Phát ngôn viên IS chết - đòn giáng nặng vào bộ máy kích động khủng bố

Phát ngôn viên của IS vừa bị tiêu diệt là kẻ đứng sau những thông điệp đe dọa, xúi giục những "con sói đơn độc" tấn công phương Tây.

Phát ngôn viên của IS Abu Mohamed al-Adnani. Ảnh: Independent

Ngày 30/8, hãng tin Amaq, cơ quan truyền thông của IS cho biết Abu Muhammad al-Adnani, 39 tuổi, phát ngôn viên của IS đã chết tại Aleppo, Syria.

Theo Washington Post, Adnani sinh ra ở thị trấn Binnish, tỉnh Idlib, miền bắc Syria. Y nằm trong nhóm chiến binh chủ chốt của IS từng có quan hệ trực tiếp với Abu Musab al-Zarqawi, thủ lĩnh đã bị tiêu diệt của Al-Qaeda ở Iraq (AQI) - tổ chức tiền thân của IS. Nhà báo Italy Daniele Raineri cho rằng Adnani là một trong ba người cuối cùng còn sống trong số 43 người sáng lập ra IS.

"Ông ta là phát ngôn viên hiệu quả nhất và nổi tiếng nhất của IS. Cuộc khẩu chiến giữa al-Qaeda và IS, lý lẽ biện minh cho cuộc chiến chống phương Tây, tất cả đều do Adnani thực hiện", Will McCants, một cựu quan chức Bộ Ngoại giao Mỹ đồng thời là một chuyên gia nghiên cứu IS, cho biết.

Giống như thủ lĩnh tối cao IS Abu Bakr al-Baghdadi, Adnani được cho là từng bị Mỹ giam giữ ở Iraq cách đây khoảng một thập kỷ. Y đã giúp tổ chức tiền thân của IS thoát khỏi bờ vực bị hủy diệt và tái xuất với tên gọi Nhà nước Hồi giáo.

Trong các thông báo về cái chết của Adnani, IS mô tả y là hậu duệ của bộ tộc và dòng tộc Nhà tiên tri Muhammad, manh mối cho thấy Adnani có thể đã được dọn đường để lên thay thế Abu Bakr al-Baghdadi, nếu thủ lĩnh tối cao IS bị tiêu diệt, McCants nhận xét.

Adnani cũng là kiến trúc sư chủ chốt của một bộ máy tuyên truyền khổng lồ sản xuất hàng nghìn video bao gồm những cảnh quay chặt đầu rùng rợn, giúp thu hút hàng nghìn tay súng nước ngoài đến gia nhập hàng ngũ IS ở Iraq và Syria.

Michael Weiss, tác giả một cuốn sách về IS, thì cho rằng Adnani chính là người quyền lực số hai trong nhóm.

Bộ Ngoại giao Mỹ từng mô tả y là "kênh quan trọng nhất để phát tán các thông điệp của IS". Cơ quan này treo giải thưởng 5 triệu USD cho người cung cấp thông tin giúp bắt giữ hoặc tiêu diệt y. Cuối năm ngoái, một quan chức tình báo cấp cao Mỹ tiết lộ Adnani mới là thành viên IS mà Mỹ muốn tiêu diệt nhất chứ không phải thủ lĩnh tối cao Abu Bakr al-Baghdadi.

Kích động khủng bố phương Tây

Mặc dù có rất ít thông tin về cấu trúc và cách tổ chức, lên kế hoạch tấn công ở nước ngoài của IS, các quan chức Mỹ và các chuyên gia chống khủng bố vẫn cho rằng Adnani đóng vai trò quan trọng trong việc tìm kiếm các thành viên mới ở châu Âu và những nơi khác, rồi sau đó huấn luyên họ và cử họ trở về nước để thực hiện các vụ tấn công.

Tổ chức Dự án chống chủ nghĩa cực đoan cho biết Adnani là thủ lĩnh của Emni, một đơn vị IS chịu trách nhiệm phát động các cuộc tấn công bên ngoài Trung Đông.

Chuyên gia chống khủng bố Laith al-Khouri nhận định Adnani là giọng nói chính đằng sau những thông điệp đe dọa đối với phương Tây. Trong các thông điệp xúi giục, Adnani đã đề ra và truyền bá chương trình bạo lực của IS, liên tục nhấn mạnh ưu tiên tấn công nhằm vào phương Tây. Trong tháng Ramadan của người Hồi giáo năm nay, một bản ghi âm được cho là của Adnani đã xúi giục các chiến binh thực hiện "tháng đánh chiếm và jihad. Hãy chuẩn bị, sẵn sàng để tạo ra một tháng tai họa ở khắp mọi nơi cho những kẻ ngoại đạo".

Trong một bài viết đăng trên Dabiq - tạp chí tiếng Anh của IS, y kêu gọi những con sói đơn độc tấn công vào các mục tiêu phương Tây và sử dụng bất cứ phương tiện tấn công nào sẵn có. "Nếu các anh không thể tìm được bom đạn, hãy ném đá, giết người bằng dao hay lái xe cán người", y viết.

Hai bình luận viên Missy Ryan và Greg Miller của Washington Post cho rằng cái chết của Adnani gây tổn thất cho IS trên hai lĩnh vực vốn giúp tổ chức này trở nên đặc biệt nguy hiểm: sử dụng mạng xã hội để tiếp cận người ủng hộ trên toàn cầu và khả năng lên kế hoạch, triển khai các hình thức bạo lực thô bạo nhất bên ngoài Iraq và Syria. Đây là một tổn thất rất lớn vào thời điểm IS đang vất vả chống đỡ các cuộc tấn công từ lực lượng được phương Tây hậu thuẫn cũng như chiến dịch không kích kéo dài hai năm qua, đã khiến IS mất nhiều đất và nguồn lực.

Chuyên gia phân tích khủng bố Rita Katz, giám đốc tổ chức SITE Intelligence, nhận định cái chết của Adnani là "đòn giáng mạnh" đối với IS.

"Vai trò của Adnani vượt ra khỏi tư cách phát ngôn viên. Y có liên quan chặt chẽ với các hoạt động bên ngoài Trung Đông", Thomas Joscelyn, học giả ở Quỹ Bảo vệ Dân chủ, có trụ sở ở Washington, nhận xét.

"Adnani đóng nhiều vai trò trong tổ chức. Vì vậy, IS sẽ phải cần đến vài người để thay thế y", Joscelyn nói.

Thăm Việt Nam, Pháp muốn đẩy mạnh xoay trục sang châu Á

Chuyến thăm của Tổng thống Pháp tới Việt Nam thể hiện mong muốn xích lại gần Đông Nam Á, đẩy mạnh tốc độ xoay trục sang châu Á của cường quốc hàng đầu châu Âu này.

Tổng thống Pháp Francois Hollande. Ảnh: AFP

Tổng thống Pháp Francois Hollande đang có chuyến thăm Việt Nam, đánh dấu lần đầu tiên một Tổng thống Pháp đến thăm Việt Nam trong 12 năm.

Theo các chuyên gia thuộc tạp chí "Chính sách đối ngoại" của Pháp, sau Thế chiến II, xây dựng châu Âu và hướng tới các nước láng giềng và khu vực châu Phi là những ưu tiên trong chính sách đối ngoại của Pháp. Chính vì thế giai đoạn này, Paris đã ít để tâm tới châu Á, xem đây là một khu vực ở xa, nơi mà những lợi ích ít gắn với lợi ích quốc gia.

Tuy nhiên, bắt từ những năm 1990, châu Á đã được các lãnh đạo Pháp đánh giá là một thách thức chiến lược hàng đầu cần phải vượt qua, với hàng loạt bài diễn văn và văn bản chính thức nhấn mạnh tới tiềm năng kinh tế của khu vực.

Sách trắng về quốc phòng và an ninh quốc gia năm 2008 đã dành một vị trí ưu tiên cho khu vực châu Á và kêu gọi Pháp gia tăng gắn kết với châu lục này.

Tổng thống Pháp Francois Hollande, ngay khi lên nắm quyền đã thể hiện mong muốn đa dạng hoá sự hiện diện của Pháp tại châu Á-Thái Bình Dương, bất chấp việc phải cạnh tranh trực tiếp với Mỹ, quốc gia đang đẩy mạnh chiến lược hướng sang khu vực này nhằm hạn chế ảnh hưởng của Trung Quốc.

"Sự xoay trục về châu Á không phải là một hiệu ứng theo phong trào, mà vì Pháp muốn hiện diện ở một khu vực mà thế giới tương lai đang được xây dựng. Do vậy, rõ ràng châu Á-Thái Bình Dương sẽ là trung tâm của thế kỷ 21", cựu Ngoại trưởng Pháp Laurent Fabius phát biểu tại trụ sở Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) tháng 8/2013.

Chuyên gia Odon Vallet thuộc đại học Sorbone nhận định Pháp có một phần lãnh thổ ở Thái Bình Dương đồng nghĩa với việc Pháp cũng là một cường quốc ở châu Á-Thái Bình Dương và có những lợi ích ở khu vực.

Đông Nam Á (một bộ phận quan trọng của châu Á-Thái Bình Dương) lại là khu vực năng động, có tăng trưởng kinh tế rất lớn, đóng góp đáng kể vào tăng trưởng chung toàn cầu. Chính vì thế, trong những năm qua, quan điểm của Pháp đã thay đổi rất nhiều, theo hướng ngày càng xích lại gần khối này.

Tuy nhiên, ban đầu chiều hướng này bị hạn chế đáng kể bởi các nhà hoạch định chính sách hàng đầu tại Paris đã có những đánh giá chưa chính xác về vấn đề tranh chấp lãnh thổ tại Biển Đông và có thái độ không kiên quyết với Trung Quốc trong vấn đề này.

Theo Vallet, mặc dù Việt Nam và Pháp đã nâng cấp quan hệ lên mức đối tác chiến lược trong chuyến thăm của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đến Paris vào năm 2013, nhưng quan hệ thực tế giữa hai nước vẫn còn hạn chế so với tiềm năng và lịch sử ngoại giao "nồng nhiệt" giữa hai nước, đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam là một quốc gia nằm trong khối cộng đồng Pháp ngữ.

Chuyến thăm đến Việt Nam bị bỏ lỡ của Tổng thống Hollande vào đầu năm 2015 cũng khiến xu hướng xích gần này bị chậm lại, bởi một số quốc gia Đông Nam Á cho rằng Pháp chưa thực sự ủng hộ lập trường của họ đối với các tranh chấp chủ quyền trên Biển Đông.

Sau sự kiện đó quan điểm của Pháp đã thay đổi đáng kể. Giới lãnh đạo nước này nhận thức được rằng muốn đẩy mạnh xoay trục sang châu Á, cần xích lại gần hơn nữa với các quốc gia Đông Nam Á, đặc biệt là Việt Nam và Philippines.

Paris đã gián tiếp chỉ trích Bắc Kinh một cách mạnh mẽ hơn. Qua kênh chính thức, Pháp kêu gọi tất cả các bên liên quan tiến hành đàm phán, bởi vì đó là giải pháp duy nhất. Nhưng qua các kênh không chính thức, Pháp tỏ ra kiên quyết với Trung Quốc và ủng hộ nhiều hơn các quốc gia khác liên quan đến tranh chấp.

Gần đây tại Đối thoại Shangri-la năm 2016, Bộ trưởng Quốc phòng Pháp Jean-Yves Le Drian đã đề nghị các nước châu Âu thực hiện tuần tra hàng hải chung trên Biển Đông

Vì vậy, chuyến thăm Việt Nam lần này Tổng thống Hollande có thể tận dụng cơ hội bị bỏ lỡ vào năm 2015, tăng uy tín của Pháp ở Việt Nam.

Tờ L'express nhận định Tổng thống Hollande muốn thông qua chuyến thăm này tiếp tục đẩy mạnh tăng cường quan hệ với Việt Nam, một quốc gia có lịch sử gần gũi với Pháp, và ngày càng đóng vai trò quan trọng trong khu vực Đông Nam Á nói riêng và châu Á nói chung, qua đó tăng củng cố chính sách tăng cường sự hiện diện ở châu lục.

"Tháp tùng Tổng thống Hollande đến Việt Nam lần này là một phái đoàn hùng hậu bao gồm hơn 50 lãnh đạo và quản lý các tập đoàn kinh tế hàng đầu của Pháp. Thông qua Việt Nam, Pháp đang thể hiện sự quan tâm ngày càng lớn tới Đông Nam Á nói riêng và châu Á nói chung", L'expressnhận định.