Tung bài hát chiêu dụ, IS đánh vào điểm yếu của Trung Quốc

Việc tung video bài hát chiêu dụ người Hồi giáo Trung Quốc được đánh giá là động thái cảnh báo của IS sau khi Bắc Kinh đưa ra những tuyên bố cứng rắn về tổ chức khủng bố này.

Các chiến binh được cho là người Trung Quốc trong hàng ngũ IS. Ảnh: Euro Synergie

Al-Hayat Media Center, cơ quan truyền thông của tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS), hôm 6/12 tung lên mạng một bài hát bằng tiếng Trung nhằm mục đích tuyên truyền, chiêu dụ thành viên tại Trung Quốc tham gia cuộc chiến ở Syria, Iraq cùng một số nơi khác.

Với thời lượng 4 phút, lời lẽ bài hát sặc mùi kêu gọi tấn công khủng bố như "hãy đứng lên cầm vũ khí phản kháng" hay "chết trên sa trường là ước mơ của chúng ta".

Theo bình luận viên Mathilde Golla của tờ Figaro, đây tiếp tục là một động thái tuyên truyền nhằm phô trương thanh thế và củng cố uy tín của phiến quân IS. Nhóm hiện có nhiều bài hát và "diễn văn tuyên truyền" bằng các ngôn ngữ phổ biến như tiếng Anh, Pháp, Đức, Nga, Thổ Nhĩ Kỳ, Tây Ban Nha...Tuy nhiên, chúng vẫn chưa ban hành bất kỳ tài liệu hay văn bản nào bằng tiếng Trung Quốc - ngôn ngữ có số lượng người nói nhiều nhất trên thế giới.

Giới phân tích nhận định việc lần đầu tiên xuất bản một bài hát bằng tiếng Trung sẽ giúp IS khẳng định khả năng cũng như sự đa dạng về tri thức của bộ máy tuyên truyền hay sâu xa hơn là "tầng lớp lãnh đạo". Theo đó, chúng dường như muốn khẳng định rằng "đội ngũ lãnh đạo" IS hiện nay có tiềm lực tài chính, quân sự, đủ khả năng để thiết lập một bộ máy ngoại giao của một nhà nước đúng nghĩa.

Chuyên gia về khủng bố Romain Caillet từ Viện Nghiên cứu và Chiến lược Pháp cho rằng thông qua việc tung video tuyên truyền bằng tiếng Trung, IS muốn nhấn mạnh tới sự hiện diện của các phần tử cực đoan người Trung Quốc trong hàng ngũ của chúng. Không những thế, các chiến binh này còn giữ vị trí then chốt trong bộ máy tuyên truyền, một cơ quan rất quan trọng đối với chiến lược thành lập đế chế Hồi giáo của IS.

"IS từng tuyên bố rằng chúng sẽ xuất hiện và hoạt động ở khắp mọi nơi trên thế giới, và bây giờ chúng đang muốn chứng minh điều đó", ông Caillet nhận xét.

"Đây chỉ là bước đi đầu tiên của phiến quân nhằm thực thi chiến lược phô trương thanh thế ở châu Á. Bước tiếp theo, chúng chắc chắn sẽ xuất bản hẳn một tạp chí bằng tiếng Trung Quốc phổ thông nhằm tuyên truyền về đường lối cũng như mô hình tổ chức nhà nước Hồi giáo", bình luận viên Golla đánh giá.

Lời cảnh báo

Theo Caillet, hành động này cũng đồng thời như một lời cảnh bảo gửi đến chính quyền Trung Quốc vì những chính sách và tuyên bố chống IS mà họ đưa ra thời gian qua. Mặc dù không trực tiếp tham gia cùng Nga trong chiến dịch không kích tại Syria, nhưng trên trường quốc tế, lãnh đạo Trung Quốc luôn khẳng định lập trường ủng hộ động thái can thiệp này của Nga.

Đặc biệt, truyền thông quốc tế gần đây còn xuất hiện nhiều tin đồn cho rằng sau khi phiến quân hành quyết một con tin Trung Quốc, Bắc Kinh đang cân nhắc tới việc sẽ tham gia một phần vào các hoạt động của Nga tại Syria.

Vì thế, dưới góc nhìn của những đầu lĩnh IS, Trung Quốc không khác gì một đồng minh cả về tài chính lẫn chính trị của Nga trong các chiến dịch quân sự ở Syria và cần phải bị trừng phạt.

Theo Caillet, nội dung bài hát mà IS tung ra rõ ràng nhắm tới cộng đồng người Hồi giáo Duy Ngô Nhĩ ở Tân Cương. Mong muốn ly khai của bộ phận dân tộc này là nỗi lo âu thường trực, một điểm yếu đối với lợi ích quốc gia Trung Quốc.

Tân Cương từ trước tới nay là khu vực có vai trò địa chính trị chiến lược quan trọng, là tuyến đường thương mại chủ chốt cũng như vùng đệm bảo vệ các lợi ích và chính sách của Bắc Kinh trong khu vực.

Việc Trung Quốc giữ im lặng và từ chối can thiệp vào Syria phần nào được lý giải là do giới lãnh đạo nước này lo sợ sự trả thù của IS sẽ khiến tình trạng bất ổn bùng phát ở Tân Cương.

Qua phân tích ngôn từ bài hát, quan sát viên Thomas Guien từ tờ Metro News đánh giá bên cạnh mục tiêu chiêu dụ, IS còn có ý muốn gửi thông điệp kích động người Hồi giáo hãy phản ứng bằng bạo lực để thiêt lập một nhà nước độc lập ở vùng tây bắc Tân Cương. Đây chính là đòn đánh vào điểm yếu mà các lãnh đạo Bắc Kinh lo ngại nhất.

Liên quan đến mối hiểm họa khủng bố ở khu vực này, ông Guien cho rằng IS sẽ chỉ dừng lại ở mức độ tuyên truyền, chiêu mộ để cảnh báo chứ chưa thực hiện các vụ tấn công nhằm vào Trung Quốc bởi Bắc Kinh đến thời điểm này chưa thật sự can thiệp trực tiếp tại Syria.

"Động chạm" đến những điểm yếu của Trung Quốc, IS rõ ràng muốn nhắc nhở Bắc Kinh suy nghĩ lại và không nên đi "quá xa" trên đất Syria, đặc biệt trong bối cảnh các quan chức ngoại giao Trung Quốc gần đây liên tục có những tuyên bố chống IS cứng rắn sau khi một con tin nước này bị hành quyết hồi cuối tháng trước.

"Song, hành vi đó cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro đối với an ninh Trung Quốc. Tuy rất khó khăn để xác định những đối tượng có nguy cơ bị chiêu dụ, nhưng trong một cộng đồng Hồi giáo lên đến hàng chục triệu người tại Trung Quốc thì số người hình thành tư tưởng cực đoan sẽ không hề nhỏ", ông Caillet nói.

Trung Quốc giăng lưới bủa vây tài phiệt tham nhũng

Sau các quan chức, chính trị gia, nay chiến dịch chống tham nhũng "đả hổ diệt ruồi" của Trung Quốc bắt đầu sờ gáy những ông trùm tài chính, kinh doanh khu vực tư nhân.

Quách Quảng Xương, chủ tịch tập đoàn Fosun. Ảnh: SCMP

Quách Quảng Xương, tỷ phú được ví như Warren Buffett của Trung Quốc, hôm qua bất ngờ xuất hiện trở lại trong cuộc họp thường niên của công ty Fosun International tại Thượng Hải, ba ngày sau khi có tin ông bị bắt giữ để hỗ trợ cuộc điều tra của cảnh sát. Không đề cập bất cứ điều gì liên quan tới cuộc điều tra, ông Quách chỉ tập trung vào những vấn đề chuyên môn của công ty, Strait Times dẫn lời nguồn tin giấu tên cho biết.

Quách, 48 tuổi, là người giàu thứ 17 Trung Quốc, với tài sản ròng khoảng 5,6 tỷ USD, theo Bloomberg. Ông là thành viên của Hội nghị Hiệp thương Chính trị Nhân dân Trung Quốc. Tập đoàn Fosun mà ông đứng đầu tham gia vào nhiều lĩnh vực, trong đó có dược phẩm, bất động sản, khai mỏ và cả giải trí. Hồi tháng 8, Quách trở thành tâm điểm chú ý của dư luận sau khi bị nêu tên trong một vụ án tham nhũng ở Thượng Hải. Theo truyền thông nhà nước Trung Quốc, Quách bị nghi ngờ "giúp đỡ" giám đốc một công ty nhà nước để đổi lấy lợi ích.

Chưa rõ số phận của tỷ phú này sẽ ra sao song việc ông biến mất mà không có lý do rõ ràng đã kịp khuấy đảo một làn sóng hoài nghi ở Trung Quốc. Giới đầu tư, kinh doanh cùng các nhà phân tích suy đoán, dường như chiến dịch chống tham nhũng "đả hổ diệt ruồi" do Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình khởi xướng đang bắt đầu tìm kiếm các mục tiêu mới - những tài phiệt có máu mặt trong khối tư nhân và ngành tài chính, đặc biệt là trước bối cảnh thị trường chứng khoán Trung Quốc vừa có bước tụt dốc thê thảm.

Citic Securities, công ty môi giới chứng khoán lớn nhất Trung Quốc, hồi đầu tháng thông báo không thể liên lạc với hai giám đốc điều hành của họ sau khi có các báo cáo rằng nhà chức trách yêu cầu những người này hỗ trợ điều tra.

Một số quản lý cấp cao của công ty trên cũng bị bắt giữ từ hồi tháng 8. Đây là một phần trong kế hoạch mà theo Xinhua là nhằm tập trung làm rõ "các cáo buộc về giao dịch nội gián và cố tình rò rỉ thông tin".

Guotai Junan International, một công ty môi giới chứng khoán của nhà nước, tháng trước cho hay họ cũng không thể liên lạc được với ông Yim Fung, giám đốc điều hành công ty.

Theo Ronald Wan, giám đốc điều hành công ty Partners Capital International ở Hong Kong, vụ việc của ông Quách rõ ràng là dấu hiệu cho thấy nhà chức trách đang mở rộng phạm vi xem xét ra ngoài khu vực doanh nghiệp nhà nước. Động thái này khiến các nhà đầu tư thêm phần hoang mang.

"Rất nhiều công ty sẽ nằm trong danh sách bị điều tra và điều này như một hồi chuông cảnh báo đối với nhà đầu tư", Wan đánh giá.

Theo Steve Tsang, chuyên gia về chính trị Trung Quốc tại Đại học Nottingham, Anh, các tài phiệt kinh doanh ở Trung Quốc thường ít khi nhận được thiện cảm từ chính quyền. Thay vào đó, họ đóng vai trò như một công cụ để các lãnh đạo nhà nước đạt được những mục đích riêng của mình, trong đó quan trọng hơn cả là tiếp sức để giúp họ duy trì quyền lực.

"Các tài phiệt bản thân họ không phải là mục tiêu của chiến dịch chống tham nhũng. Nhưng họ có thể trở thành mục tiêu của chính quyền nếu họ có những hành động phương hại đến lợi ích cốt lõi của đảng, điển hình như việc gây mất ổn định nền kinh tế", ông Tsang nói.

Tuy nhiên, bà Anne Stevenson-Yang, đồng sáng lập công ty tư vấn đầu tư J Capital Research ở Bắc Kinh, cho rằng khu vực tài chính và kinh doanh từ lâu đã nằm trong tầm ngắm và những biến động trên thị trường chứng khoán Trung Quốc năm qua là thời cơ tốt để chính quyền phát động điều tra tham nhũng đối với ngành này.

Ở một nền kinh tế mà các doanh nghiệp nhà nước chiếm ưu thế như Trung Quốc, không ít doanh nhân phải thực hiện các giao dịch ngầm với quan chức nhà nước để đổi lại những giấy phép quan trọng hay các hợp đồng béo bở, ông Zhang Tianyu, chuyên gia về quản trị doanh nghiệp tại Đại học Trung Quốc của Hong Kong, cho hay.

"Chính vì thế, các doanh nghiệp mới gặp rắc rối với chiến dịch chống tham nhũng", Zhang nói.

Minh chứng điển hình cho thực tế này là trường hợp của tỷ phú ngành khai khoáng Lưu Hán. Ông từng là người giàu thứ 230 ở Trung Quốc nhưng hồi tháng hai phải chịu án tử hình với cáo buộc giết người và điều hành một băng đảng "kiểu mafia", theo cách gọi của truyền thông Trung Quốc.

Lưu cũng làm giàu chủ yếu dựa vào việc cấu kết với tham quan, trong đó có cựu ủy viên thường vụ Bộ Chính trị Chu Vĩnh Khang, người lĩnh án chung thân hồi tháng 6 vì tham nhũng và làm lộ bí mật quốc gia. Nhờ mối quan hệ rộng lớn trong giới quan chức tỉnh và trung ương, tập đoàn Hán Long của Lưu giành được nhiều hợp đồng và các dự án lớn. TheoXinhua, đến năm 2013, tổng tài sản của Lưu lên đến 40 tỷ nhân dân tệ (6,6 tỷ USD).

Tỷ phú Từ Minh, người chết trong tù hôm 4/12, cũng là một trong những doanh nhân giàu lên nhờ cấu kết với quan chức chính phủ. Từ Minh có mối quan hệ gần gũi với gia đình Bạc Hy Lai, cựu ủy viên Bộ Chính trị và bí thư thành ủy Trùng Khánh. Mối liên kết này được cho là đã giúp Từ mở rộng đế chế kinh doanh và tăng khối tài sản cá nhân lên đến hơn một tỷ USD. Có thời gian Từ còn trở thành người giàu có thứ 8 Trung Quốc.

Dù vậy, nhà phân tích Ma Jingren từ Đại học Thâm Quyến lưu ý các cuộc điều tra gần đây không nên được nhìn nhân như một mũi dùi chĩa vào các mục tiêu thuộc ngành tài chính, kinh doanh hay khu vực tư nhân bởi tỷ lệ tham nhũng trong giới này được cho là vẫn còn tương đối thấp.

Chỉ có hơn 1% số tỷ phú góp mặt trong danh sách những người giàu nhất Trung Quốc của tạp chí Hurun Report trong 17 năm qua phải đi tù vì cáo buộc hối lộ, rửa tiền hay tội phạm kinh tế.

Trên trang web của mình, Hurun Report cho biết mới có 35 trong số hơn 3.000 tỷ phú mà tạp chí này giới thiệu trong Danh sách Người giàu Hurun gặp vướng mắc với pháp luật. Con số vi phạm lớn nhất, 11 người, thuộc về các tài phiệt ngành bất động sản, tiếp sau đó là các quản lý ngành tài chính với 9 người.

Theo Rupert Hoogewerf, người sáng lập Hurun, số lượng các tỷ phú bị điều tra hoặc có hành vi tham nhũng thấp hơn rất nhiều so với số lượng quan chức chính phủ hay lãnh đạo các tập đoàn nhà nước.

"Những thương vụ mua lại hay sáp nhập doanh nghiệp là nơi tiềm ẩn nhiều cơ hội cho các hành vi tham nhũng. Vì thế, cũng là lẽ tự nhiên khi chiến dịch chống tham nhũng điều tra cả các doanh nhân", ông Ma nhấn mạnh. "Cơ quan nhà nước và doanh nghiệp tư nhân nên được áp dụng cùng một tiêu chuẩn trong sạch".