Tung bài hát chiêu dụ, IS đánh vào điểm yếu của Trung Quốc

Việc tung video bài hát chiêu dụ người Hồi giáo Trung Quốc được đánh giá là động thái cảnh báo của IS sau khi Bắc Kinh đưa ra những tuyên bố cứng rắn về tổ chức khủng bố này.

Các chiến binh được cho là người Trung Quốc trong hàng ngũ IS. Ảnh: Euro Synergie

Al-Hayat Media Center, cơ quan truyền thông của tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS), hôm 6/12 tung lên mạng một bài hát bằng tiếng Trung nhằm mục đích tuyên truyền, chiêu dụ thành viên tại Trung Quốc tham gia cuộc chiến ở Syria, Iraq cùng một số nơi khác.

Với thời lượng 4 phút, lời lẽ bài hát sặc mùi kêu gọi tấn công khủng bố như "hãy đứng lên cầm vũ khí phản kháng" hay "chết trên sa trường là ước mơ của chúng ta".

Theo bình luận viên Mathilde Golla của tờ Figaro, đây tiếp tục là một động thái tuyên truyền nhằm phô trương thanh thế và củng cố uy tín của phiến quân IS. Nhóm hiện có nhiều bài hát và "diễn văn tuyên truyền" bằng các ngôn ngữ phổ biến như tiếng Anh, Pháp, Đức, Nga, Thổ Nhĩ Kỳ, Tây Ban Nha...Tuy nhiên, chúng vẫn chưa ban hành bất kỳ tài liệu hay văn bản nào bằng tiếng Trung Quốc - ngôn ngữ có số lượng người nói nhiều nhất trên thế giới.

Giới phân tích nhận định việc lần đầu tiên xuất bản một bài hát bằng tiếng Trung sẽ giúp IS khẳng định khả năng cũng như sự đa dạng về tri thức của bộ máy tuyên truyền hay sâu xa hơn là "tầng lớp lãnh đạo". Theo đó, chúng dường như muốn khẳng định rằng "đội ngũ lãnh đạo" IS hiện nay có tiềm lực tài chính, quân sự, đủ khả năng để thiết lập một bộ máy ngoại giao của một nhà nước đúng nghĩa.

Chuyên gia về khủng bố Romain Caillet từ Viện Nghiên cứu và Chiến lược Pháp cho rằng thông qua việc tung video tuyên truyền bằng tiếng Trung, IS muốn nhấn mạnh tới sự hiện diện của các phần tử cực đoan người Trung Quốc trong hàng ngũ của chúng. Không những thế, các chiến binh này còn giữ vị trí then chốt trong bộ máy tuyên truyền, một cơ quan rất quan trọng đối với chiến lược thành lập đế chế Hồi giáo của IS.

"IS từng tuyên bố rằng chúng sẽ xuất hiện và hoạt động ở khắp mọi nơi trên thế giới, và bây giờ chúng đang muốn chứng minh điều đó", ông Caillet nhận xét.

"Đây chỉ là bước đi đầu tiên của phiến quân nhằm thực thi chiến lược phô trương thanh thế ở châu Á. Bước tiếp theo, chúng chắc chắn sẽ xuất bản hẳn một tạp chí bằng tiếng Trung Quốc phổ thông nhằm tuyên truyền về đường lối cũng như mô hình tổ chức nhà nước Hồi giáo", bình luận viên Golla đánh giá.

Lời cảnh báo

Theo Caillet, hành động này cũng đồng thời như một lời cảnh bảo gửi đến chính quyền Trung Quốc vì những chính sách và tuyên bố chống IS mà họ đưa ra thời gian qua. Mặc dù không trực tiếp tham gia cùng Nga trong chiến dịch không kích tại Syria, nhưng trên trường quốc tế, lãnh đạo Trung Quốc luôn khẳng định lập trường ủng hộ động thái can thiệp này của Nga.

Đặc biệt, truyền thông quốc tế gần đây còn xuất hiện nhiều tin đồn cho rằng sau khi phiến quân hành quyết một con tin Trung Quốc, Bắc Kinh đang cân nhắc tới việc sẽ tham gia một phần vào các hoạt động của Nga tại Syria.

Vì thế, dưới góc nhìn của những đầu lĩnh IS, Trung Quốc không khác gì một đồng minh cả về tài chính lẫn chính trị của Nga trong các chiến dịch quân sự ở Syria và cần phải bị trừng phạt.

Theo Caillet, nội dung bài hát mà IS tung ra rõ ràng nhắm tới cộng đồng người Hồi giáo Duy Ngô Nhĩ ở Tân Cương. Mong muốn ly khai của bộ phận dân tộc này là nỗi lo âu thường trực, một điểm yếu đối với lợi ích quốc gia Trung Quốc.

Tân Cương từ trước tới nay là khu vực có vai trò địa chính trị chiến lược quan trọng, là tuyến đường thương mại chủ chốt cũng như vùng đệm bảo vệ các lợi ích và chính sách của Bắc Kinh trong khu vực.

Việc Trung Quốc giữ im lặng và từ chối can thiệp vào Syria phần nào được lý giải là do giới lãnh đạo nước này lo sợ sự trả thù của IS sẽ khiến tình trạng bất ổn bùng phát ở Tân Cương.

Qua phân tích ngôn từ bài hát, quan sát viên Thomas Guien từ tờ Metro News đánh giá bên cạnh mục tiêu chiêu dụ, IS còn có ý muốn gửi thông điệp kích động người Hồi giáo hãy phản ứng bằng bạo lực để thiêt lập một nhà nước độc lập ở vùng tây bắc Tân Cương. Đây chính là đòn đánh vào điểm yếu mà các lãnh đạo Bắc Kinh lo ngại nhất.

Liên quan đến mối hiểm họa khủng bố ở khu vực này, ông Guien cho rằng IS sẽ chỉ dừng lại ở mức độ tuyên truyền, chiêu mộ để cảnh báo chứ chưa thực hiện các vụ tấn công nhằm vào Trung Quốc bởi Bắc Kinh đến thời điểm này chưa thật sự can thiệp trực tiếp tại Syria.

"Động chạm" đến những điểm yếu của Trung Quốc, IS rõ ràng muốn nhắc nhở Bắc Kinh suy nghĩ lại và không nên đi "quá xa" trên đất Syria, đặc biệt trong bối cảnh các quan chức ngoại giao Trung Quốc gần đây liên tục có những tuyên bố chống IS cứng rắn sau khi một con tin nước này bị hành quyết hồi cuối tháng trước.

"Song, hành vi đó cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro đối với an ninh Trung Quốc. Tuy rất khó khăn để xác định những đối tượng có nguy cơ bị chiêu dụ, nhưng trong một cộng đồng Hồi giáo lên đến hàng chục triệu người tại Trung Quốc thì số người hình thành tư tưởng cực đoan sẽ không hề nhỏ", ông Caillet nói.

Trung Quốc giăng lưới bủa vây tài phiệt tham nhũng

Sau các quan chức, chính trị gia, nay chiến dịch chống tham nhũng "đả hổ diệt ruồi" của Trung Quốc bắt đầu sờ gáy những ông trùm tài chính, kinh doanh khu vực tư nhân.

Quách Quảng Xương, chủ tịch tập đoàn Fosun. Ảnh: SCMP

Quách Quảng Xương, tỷ phú được ví như Warren Buffett của Trung Quốc, hôm qua bất ngờ xuất hiện trở lại trong cuộc họp thường niên của công ty Fosun International tại Thượng Hải, ba ngày sau khi có tin ông bị bắt giữ để hỗ trợ cuộc điều tra của cảnh sát. Không đề cập bất cứ điều gì liên quan tới cuộc điều tra, ông Quách chỉ tập trung vào những vấn đề chuyên môn của công ty, Strait Times dẫn lời nguồn tin giấu tên cho biết.

Quách, 48 tuổi, là người giàu thứ 17 Trung Quốc, với tài sản ròng khoảng 5,6 tỷ USD, theo Bloomberg. Ông là thành viên của Hội nghị Hiệp thương Chính trị Nhân dân Trung Quốc. Tập đoàn Fosun mà ông đứng đầu tham gia vào nhiều lĩnh vực, trong đó có dược phẩm, bất động sản, khai mỏ và cả giải trí. Hồi tháng 8, Quách trở thành tâm điểm chú ý của dư luận sau khi bị nêu tên trong một vụ án tham nhũng ở Thượng Hải. Theo truyền thông nhà nước Trung Quốc, Quách bị nghi ngờ "giúp đỡ" giám đốc một công ty nhà nước để đổi lấy lợi ích.

Chưa rõ số phận của tỷ phú này sẽ ra sao song việc ông biến mất mà không có lý do rõ ràng đã kịp khuấy đảo một làn sóng hoài nghi ở Trung Quốc. Giới đầu tư, kinh doanh cùng các nhà phân tích suy đoán, dường như chiến dịch chống tham nhũng "đả hổ diệt ruồi" do Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình khởi xướng đang bắt đầu tìm kiếm các mục tiêu mới - những tài phiệt có máu mặt trong khối tư nhân và ngành tài chính, đặc biệt là trước bối cảnh thị trường chứng khoán Trung Quốc vừa có bước tụt dốc thê thảm.

Citic Securities, công ty môi giới chứng khoán lớn nhất Trung Quốc, hồi đầu tháng thông báo không thể liên lạc với hai giám đốc điều hành của họ sau khi có các báo cáo rằng nhà chức trách yêu cầu những người này hỗ trợ điều tra.

Một số quản lý cấp cao của công ty trên cũng bị bắt giữ từ hồi tháng 8. Đây là một phần trong kế hoạch mà theo Xinhua là nhằm tập trung làm rõ "các cáo buộc về giao dịch nội gián và cố tình rò rỉ thông tin".

Guotai Junan International, một công ty môi giới chứng khoán của nhà nước, tháng trước cho hay họ cũng không thể liên lạc được với ông Yim Fung, giám đốc điều hành công ty.

Theo Ronald Wan, giám đốc điều hành công ty Partners Capital International ở Hong Kong, vụ việc của ông Quách rõ ràng là dấu hiệu cho thấy nhà chức trách đang mở rộng phạm vi xem xét ra ngoài khu vực doanh nghiệp nhà nước. Động thái này khiến các nhà đầu tư thêm phần hoang mang.

"Rất nhiều công ty sẽ nằm trong danh sách bị điều tra và điều này như một hồi chuông cảnh báo đối với nhà đầu tư", Wan đánh giá.

Theo Steve Tsang, chuyên gia về chính trị Trung Quốc tại Đại học Nottingham, Anh, các tài phiệt kinh doanh ở Trung Quốc thường ít khi nhận được thiện cảm từ chính quyền. Thay vào đó, họ đóng vai trò như một công cụ để các lãnh đạo nhà nước đạt được những mục đích riêng của mình, trong đó quan trọng hơn cả là tiếp sức để giúp họ duy trì quyền lực.

"Các tài phiệt bản thân họ không phải là mục tiêu của chiến dịch chống tham nhũng. Nhưng họ có thể trở thành mục tiêu của chính quyền nếu họ có những hành động phương hại đến lợi ích cốt lõi của đảng, điển hình như việc gây mất ổn định nền kinh tế", ông Tsang nói.

Tuy nhiên, bà Anne Stevenson-Yang, đồng sáng lập công ty tư vấn đầu tư J Capital Research ở Bắc Kinh, cho rằng khu vực tài chính và kinh doanh từ lâu đã nằm trong tầm ngắm và những biến động trên thị trường chứng khoán Trung Quốc năm qua là thời cơ tốt để chính quyền phát động điều tra tham nhũng đối với ngành này.

Ở một nền kinh tế mà các doanh nghiệp nhà nước chiếm ưu thế như Trung Quốc, không ít doanh nhân phải thực hiện các giao dịch ngầm với quan chức nhà nước để đổi lại những giấy phép quan trọng hay các hợp đồng béo bở, ông Zhang Tianyu, chuyên gia về quản trị doanh nghiệp tại Đại học Trung Quốc của Hong Kong, cho hay.

"Chính vì thế, các doanh nghiệp mới gặp rắc rối với chiến dịch chống tham nhũng", Zhang nói.

Minh chứng điển hình cho thực tế này là trường hợp của tỷ phú ngành khai khoáng Lưu Hán. Ông từng là người giàu thứ 230 ở Trung Quốc nhưng hồi tháng hai phải chịu án tử hình với cáo buộc giết người và điều hành một băng đảng "kiểu mafia", theo cách gọi của truyền thông Trung Quốc.

Lưu cũng làm giàu chủ yếu dựa vào việc cấu kết với tham quan, trong đó có cựu ủy viên thường vụ Bộ Chính trị Chu Vĩnh Khang, người lĩnh án chung thân hồi tháng 6 vì tham nhũng và làm lộ bí mật quốc gia. Nhờ mối quan hệ rộng lớn trong giới quan chức tỉnh và trung ương, tập đoàn Hán Long của Lưu giành được nhiều hợp đồng và các dự án lớn. TheoXinhua, đến năm 2013, tổng tài sản của Lưu lên đến 40 tỷ nhân dân tệ (6,6 tỷ USD).

Tỷ phú Từ Minh, người chết trong tù hôm 4/12, cũng là một trong những doanh nhân giàu lên nhờ cấu kết với quan chức chính phủ. Từ Minh có mối quan hệ gần gũi với gia đình Bạc Hy Lai, cựu ủy viên Bộ Chính trị và bí thư thành ủy Trùng Khánh. Mối liên kết này được cho là đã giúp Từ mở rộng đế chế kinh doanh và tăng khối tài sản cá nhân lên đến hơn một tỷ USD. Có thời gian Từ còn trở thành người giàu có thứ 8 Trung Quốc.

Dù vậy, nhà phân tích Ma Jingren từ Đại học Thâm Quyến lưu ý các cuộc điều tra gần đây không nên được nhìn nhân như một mũi dùi chĩa vào các mục tiêu thuộc ngành tài chính, kinh doanh hay khu vực tư nhân bởi tỷ lệ tham nhũng trong giới này được cho là vẫn còn tương đối thấp.

Chỉ có hơn 1% số tỷ phú góp mặt trong danh sách những người giàu nhất Trung Quốc của tạp chí Hurun Report trong 17 năm qua phải đi tù vì cáo buộc hối lộ, rửa tiền hay tội phạm kinh tế.

Trên trang web của mình, Hurun Report cho biết mới có 35 trong số hơn 3.000 tỷ phú mà tạp chí này giới thiệu trong Danh sách Người giàu Hurun gặp vướng mắc với pháp luật. Con số vi phạm lớn nhất, 11 người, thuộc về các tài phiệt ngành bất động sản, tiếp sau đó là các quản lý ngành tài chính với 9 người.

Theo Rupert Hoogewerf, người sáng lập Hurun, số lượng các tỷ phú bị điều tra hoặc có hành vi tham nhũng thấp hơn rất nhiều so với số lượng quan chức chính phủ hay lãnh đạo các tập đoàn nhà nước.

"Những thương vụ mua lại hay sáp nhập doanh nghiệp là nơi tiềm ẩn nhiều cơ hội cho các hành vi tham nhũng. Vì thế, cũng là lẽ tự nhiên khi chiến dịch chống tham nhũng điều tra cả các doanh nhân", ông Ma nhấn mạnh. "Cơ quan nhà nước và doanh nghiệp tư nhân nên được áp dụng cùng một tiêu chuẩn trong sạch".

Nguy cơ bị trả thù rình rập nước Nga

Việc IS tuyên bố đứng sau vụ máy bay Nga rơi tại Ai Cập làm bùng lên nỗi lo Moscow bị trả thù vì chiến dịch không kích tại Syria.

Mãnh vở máy bay Nga rơi tại Ai Cập. Ảnh: AFP

Nhà nước Hồi giáo (IS) tuyên bố đã khiến máy bay Nga chở 224 người rơi tại Ai Cập, nói rằng đó là sự trả thù cho việc Nga can thiệp quân sự tại Syria và hỗ trợ cho chính quyền Tổng thống Assad.

IS công bố một video quay bằng di động mà nhóm nói rằng cho thấy chiếc máy bay phát nổ trước khi lao xuống đất. Video này chưa được xác minh.

Yves Trotignon, một cựu nhân viên tình báo Pháp, nói rằng việc IS nhận trách nhiệm khá mập mờ, nhóm này không nói rõ máy bay bị phá hủy như thế nào. "Tuyên bố của IS không nói rằng nhóm bắn hạ máy bay, mà chỉ nói rằng họ phá hủy nó", ông nói.

Các chuyên gia hàng không và an ninh cho rằng IS rất khó có thể bắn máy bay. "Theo như những gì tôi biết, IS và các nhóm liên kết không có khả năng hạ máy bay ở độ cao khoảng 10.000 m như chiếc phi cơ này", nhà phân tích an ninh và cựu nhân viên chống khủng bố Anh Charles Shoebridge nói.

Cựu bộ trưởng Hàng không Dân dụng Ai Cập, Wail al-Madawi, cũng cho rằng các nhóm chiến binh ở Sinai không có khả năng hạ một máy bay thương mại bay cao như thế. "Chỉ có một quốc gia mới có đủ nguồn lực để làm vậy", ông nói.

Tuy nhiên, họ không loại trừ khả năng IS đã sử dụng các biện pháp khác để cho phát nổ máy bay. "Bạn có thể nghĩ đến khả năng chất nổ được cài trên khoang, hoặc có hành vi phá hoại" tại sân bay trước khi cất cánh, ông Trotignon nói.

Nguy cơ trả thù

Thực chất, ngay từ khi chiến dịch không kích của Nga tại Syria mới được khởi động, giới chuyên gia đã cho rằng Tổng thống Vladimir Putin mạo hiểm khi làm vậy, vì nó có thể kích động các chiến binh trả thù bằng cách tấn công các mục tiêu Nga hoặc trên đất Nga.

Cái nôi cho phần tử Hồi giáo cực đoan tại Nga là Bắc Caucasus, bao gồm các nước cộng hòa Chechnya, Dagestan và Ingushetia, nơi có phần lớn người Hồi giáo sinh sống.

Nga trước đây đã tiến hành một số chiến dịch chống lại các phần tử ly khai được phiến quân Hồi giáo cực đoan hậu thuẫn ở Bắc Caucasus. Vì vậy, Nga nhiều năm qua đã nằm trong số các nước bị chiến binh jihad toàn cầu coi là mục tiêu tấn công, mặc dù trọng tâm chính của chiến binh Hồi giáo vẫn là Mỹ và đồng minh.

Khi tham gia vào xung đột Syria, Nga đã gia nhập hàng ngũ những nước dễ trở thành mục tiêu tấn công của phần tử Hồi giáo nhất. Người Nga "không còn là bên tham gia gián tiếp vào xung đột, giờ nguy hiểm đã rình rập ngay sau lưng họ", Steven A. Cook, thành viên cao cấp tại tổ chức nghiên cứu Mỹ có tên Hội đồng Quan hệ Đối ngoại, viết trong một bài bình luận.

Điểm yếu chính của Nga là Bắc Caucasus, nơi mạng lưới phiến quân ngầm được trang bị vũ khí hạng nhẹ và được che chở bởi cư dân địa phương. Phiến quân từng tiến hành các cuộc phục kích vào lực lượng an ninh, một số trong đó gây thiệt hại về người.

Tháng trước, IS đã phát đi thông điệp trên mạng xã hội, nói rằng chi nhánh của nhóm ở Dagestan, Nga, đã tấn công một khu nhà quân sự và giết chết vài người lính.

Tuy quan chức địa phương bác bỏ thông tin này và nói rằng vụ tấn công không hề xảy ra, vụ việc cho thấy những người hoạt động dưới ngọn cờ IS có thể đã hiện diện tại Nga. Các nhóm này có thể đẩy mạnh hoạt động để trả thù cho hoạt động can thiệp của Nga tại Syria.

Tại Ingushetia, lãnh đạo địa phương kêu gọi các thanh niên phớt lờ những lời xúi giục trả thù cho chiến dịch oanh tạc của Nga ở Syria. "Chúng ta có thể đoán rằng các thủ lĩnh của al-Qaeda và các tổ chức khủng bố quốc tế khác sẽ cố gắng trả đũa", Alexander Kumanyayev, người đứng đầu lực lượng an ninh liên bang ở Ingushetia nói.

Những tên thủ lĩnh đó sẽ tìm cách "mở ra một vòng chiến tranh khủng bố mới trên lãnh thổ nước ta. Và đây là một mối đe dọa thực sự, chúng ta không thể đánh giá thấp nó", ông nói.

Nếu phiến quân muốn tiến hành một vụ tấn công bạo lực gây nhiều thương vong để buộc công chúng Nga và điện Kremlin phải chú ý, họ có thể sẽ cố gắng tấn công mục tiêu dân sự ở trong hoặc gần trung tâm dân cư lớn của Nga.

Điều này từng xảy ra trong quá khứ. Năm 2002, một phiến quân Chechnya xông vào một nhà hát ở Moscow và giữ khán giả làm con tin. Hơn 100 người đã thiệt mạng, hầu hết trong số họ chết trong khi đang diễn ra các hoạt động an ninh để chấm dứt vụ việc.

Ngày 24/8/2004, hai chiếc máy bay chở khách của Nga phát nổ trong các cuộc tấn công phối hợp, làm 90 người chết.

Ngày 29/3/2010, các kẻ đánh bom tự sát đặt hai thiết bị nổ trên hệ thống tàu điện ngầm ở trung tâm Moscow, làm 40 người chết. Ngày 24/1/2011, hơn 30 người thiệt mạng trong một vụ đánh bom tự sát tại sân bay Domodedovo của Moscow.

An ninh đã được tăng cường kể từ đó và không còn những cuộc tấn công thành công vào các mục tiêu dân sự ở quy mô như vậy. Máy dò kim loại được thiết lập tại các lối vào ga tàu điện ngầm và bất kỳ ai vào các tòa nhà sân bay ở Moscow đều phải quét túi.

Tuy nhiên, theo Reuters, nếu xảy ra thêm các vụ việc tương tự, và nếu vụ rơi máy bay tại Ai Cập được kết luận là do khủng bố trả thù, điều đó có thể khiến công chúng Nga phản đối chiến dịch quân sự của Moscow tại Syria.

Phe nổi dậy đào chiến hào phản công quân chính phủ Syria

Phe nổi dậy áp dụng những chiến thuật mới chống lại quân đội chính phủ Syria, khiến cuộc chiến có nguy cơ kéo dài và trở nên khốc liệt hơn.

Chiến đấu cơ Nga xuất kích thực hiện nhiệm vụ ở Syria. Ảnh: RT

Chiến dịch không kích của Nga ở Syria đã bước sang tháng thứ hai, với mục tiêu mà Nga đề ra là tiêu diệt các mục tiêu của phiến quân Nhà nước Hồi giáo (IS), và hỗ trợ chính quyền của Tổng thống Bashar al-Assad bằng cách ném bom vào các vị trí của phiến quân và quân nổi dậy chống chính phủ, theo Reuters.

Phe nổi dậy Syria cho biết sau một tháng bị Nga không kích, lực lượng nổi dậy đã hứng chịu thiệt hại nặng nề: các chỉ huy bị giết, căn cứ bị oanh tạc, và vũ khí đạn dược gần như cạn kiệt.

Với sự hậu thuẫn của Vệ binh Cách mạng Iran và lực lượng Hezbollah ở Lebanon, quân đội chính phủ Syria tiến hành chiến dịch phản công đầu tiên trên nhiều mặt trận trong gần 5 năm nổ ra chiến sự. Mục tiêu mà quân đội chính phủ Syria đề ra trong chiến dịch này là chiếm lại bằng được thành phố chiến lược Aleppo đang do phe nổi dậy và một số nhóm phiến quân Hồi giáo kiểm soát.

Một chiến binh nổi dậy thuộc Lữ đoàn Cách mạng Sham đóng quân ở Aleppo xác nhận anh ta chưa từng thấy cuộc tấn công của quân đội chính phủ dữ dội như đợt xung kích ngày 16/10.

Abu Ahmed, chiến binh 36 tuổi, cho biết khoảng 2.500 quân chính phủ, và các chiến binh Iran đã ồ ạt tấn công vào thành phố Aleppo từ phía nam, sau những cuộc không kích dữ dội của không quân Nga.

Ngay từ những đợt tấn công đầu tiên của quân chính phủ dưới hỏa lực không kích của Nga, chỉ huy lữ đoàn của Ahmed đã thiệt mạng. Nhưng trải qua một tuần chiến đấu cầm cự, Ahmed cho hay tình hình đã thay đổi.

Trả lời phỏng vấn Reuters, các chiến binh nổi dậy cho biết họ đã học cách sống chung với các cuộc không kích của Nga. Họ đã biết phối hợp chặt chẽ với nhau hơn và áp dụng các chiến thuật khác nhau để chống lại, trong đó lợi thế lớn nhất là am hiểu về địa hình.

"Hôm qua Nga tiến hành một đợt không kích rất lớn, nhưng các nhóm nổi dậy chúng tôi đã tập hợp lại. Chúng tôi đã quen với hoàn cảnh mới. Giờ đây chúng tôi biết cách ngụy trang cho các sở chỉ huy, xe bán tải, và đào hệ thống chiến hào chằng chịt, đồng thời thực hiện những cuộc phản kích bất ngờ", Ahmed nói.

"Đó là cuộc chiến của những trận phục kích và tấn công bất ngờ", một cựu trung tá quân đội chính phủ hiện đang đầu quân cho nhóm nổi dậy Jabhat Sham thuộc Quân đội Syria Tự do (FSA), cho biết.

Hệ thống chiến hào giúp quân nổi dậy sống sót trong các trận không kích. Ảnh:Reuters

Trong những khu rừng ở ngoại ô Latakia, chiến hào đã giúp phe nổi dậy chống lại được cả những cuộc không kích của Nga lẫn các cuộc tấn công của quân đội chính phủ, Yousef Hifnawi, một chiến binh thuộc nhóm nổi dậy Ahrar al-Sham, cho hay.

"Trong số chúng tôi có những người không ra khỏi chiến hào suốt hơn ba tuần qua", chiến binh này nói thêm.

Bộ Quốc phòng Nga cho biết chiến dịch không kích của họ trong tháng qua đã tiêu diệt hàng trăm mục tiêu, gồm các sở chỉ huy, kho vũ khí của phiến quân tại Syria. Nga khẳng định không có "phiến quân ôn hòa cầm vũ khí" ở Syria, và những cuộc ném bom của họ đã khiến các nhóm vũ trang mất khả năng chiến đấu, hệ thống chỉ huy và tiếp tế bị gián đoạn.

Thêm vũ khí

Các chuyên gia phân tích cảnh báo rằng mặc dù được sự yểm trợ hỏa lực của Nga từ trên không và sự hậu thuẫn rất lớn của Iran trên mặt đất, những gì mà quân đội chính phủ Syria thu được từ chiến dịch này là quá ít so với quy mô của nó, nhất là khi phe nổi dậy đã áp dụng những chiến thuật mới để kháng cự.

Theo tổ chức Giám sát Nhân quyền Syria có trụ sở ở London, gần đây, phe nổi dậy đã chiếm lại được một số vị trí, và rất nhiều binh sĩ quân đội chính phủ đã thiệt mạng trong các cuộc giao tranh.

Các quan sát viên cho biết sau khoảng hai tuần tấn công, quân đội chính phủ Syria đã kiểm soát được 13 làng ở các tỉnh Hama, Idlib, Latakia và ngoại ô Aleppo, nhưng quân nổi dậy đã chiếm lại được ba vị trí. Hơn 300 quân chính phủ đã thiệt mạng trong các cuộc giao tranh, trong khi phe nổi dậy cũng mất 300 người trong các cuộc không kích của Nga.

Những lô vũ khí mới từ các quốc gia như Arab Saudi và Qatar cũng đã đến được với tay quân nổi dậy, giúp họ khắc phục tình trạng thiếu thốn vũ khí đạn dược để chống lại chiến dịch tấn công của quân đội chính phủ. Các tên lửa chống tăng TOW đang trên đường đến qua ngả Thổ Nhĩ Kỳ, và Arab Saudi cùng Mỹ đã hứa sẽ tăng cường viện trợ loại vũ khí uy lực này cho phe nổi dậy ôn hòa ở Syria.

Nguồn cung tên lửa TOW dồi dào và kịp thời giúp phe nổi dậy đứng vững. "Nếu nguồn viện trợ tên lửa TOW cứ như lúc này thì thật tuyệt, dù các loại đạn dược khác không được như yêu cầu", Abu Ahmed Hani, một chỉ huy của Lữ đoàn Cách mạng Sham, cho hay.

Một nguồn tin quân đội chính phủ Syria khẳng định chiến dịch phản công trên nhiều mặt trận của họ, với trọng điểm ở Aleppo, đang đi đúng hướng. "Diễn biến chiến dịch đang theo đúng kế hoạch. Kế hoạch của chúng tôi là oanh tạc sở chỉ huy và liên lạc, cắt đứt đường tiếp tế, và đặt các nhóm nổi dậy vào tình thế bị vây hãm". Theo nguồn tin này, phe nổi dậy đang phát động một cuộc chiến tuyên truyền để duy trì sĩ khí cho các chiến binh.

"Hiện rất khó có thể đánh giá được kết quả cuối cùng của chiến dịch phản công, nhưng kết quả mà quân đội chính phủ đang đạt được là rất khiêm tốn", Noah Bonsey, chuyên gia phân tích tại tổ chức tư vấn International Crisis Group, cho biết.

Quân đội chính phủ Syria pháo kích vào các mục tiêu đối phương. Ảnh: Sputnik

Tại thành phố Aleppo, quân đội chính phủ Syria đang đối mặt với một tình thế hiểm nghèo mà phe nổi dậy đã nếm trải từ lâu: chiến đấu chống lại hai kẻ thù cùng một lúc. Một kẻ thù rất mạnh nữa của họ là phiến quân IS đang kiểm soát một phần lãnh thổ ở Aleppo. Một cuộc tấn công của IS vào chiến tuyến của quân chính phủ ở miền nam Aleppo đã đe dọa nghiêm trọng đến tuyến đường tiếp tế của họ.

Tình thế này sẽ khiến quân đội chính phủ Syria không thể dốc toàn lực để giải quyết chiến trường với phe nổi dậy. Chiến tranh chiến hào và những cuộc tấn công lẫn nhau giữa các bên có nguy cơ khiến cuộc chiến kéo dài và ngày một khốc liệt hơn, các quan sát viên nhận định.

Đại Hội đồng lần thứ 70: Vũ đài chính trị lớn nhất lịch sử

Lãnh đạo của hơn 150 quốc gia sẽ dự phiên họp lần thứ 70 của Đại hội đồng LHQ, kỳ họp được đánh giá là lớn chưa từng có bởi số lượng và sự phức tạp của các vấn đề được bàn thảo.

Tổng thống Iran Hassan Rouhani phát biểu tại Đại hội đồng LHQ. Ảnh: TASS

Xét về địa chính trị, kỳ họp Đại hội đồng Liên Hợp Quốc luôn là sự kiện vĩ đại. Các vị nguyên thủ và lãnh đạo các quốc gia sẽ lần lượt bước lên bục phát biểu để hùng biện về các vấn đề quốc tế, ảnh hưởng tới sự phồn thịnh của từng khu vực cũng như tương lai toàn cầu.

Trong năm nay, kỳ họp lần thứ 70 của Đại hội đồng được đánh giá là lớn chưa từng có bởi tình hình thế giới phức tạp và tầm quan trọng của các vấn đề được đưa ra thảo luận, Guardian đưa tin.

Ngày 28/9, Tổng thống Mỹ Barack Obama, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, Tổng thống Nga Vladimir Putin, Tổng thống Iran Hassan Rouhani và Tổng thống Pháp François Hollande sẽ lần lượt bước lên bục phát biểu. Họ tìm cách đoán trước ý đồ của các nhà lãnh đạo khác nhằm tìm kiếm lợi thế khi hùng biện về các vấn đề mang tính toàn cầu.

Trong ngày 27/9, các nhà lãnh đạo thế giới đã thảo luận về biến đổi khí hậu và các mục tiêu phát triển toàn cầu. Tương lai của Lực lượng gìn giữ Hòa bình Liên Hợp Quốc sẽ được tranh luận trong ngày 28/9 với cam kết đóng góp nhân lực, khí tài của một số quốc gia. Ngày 29/9, vấn đề phiến quân tự xưng Nhà nước Hồi giáo (IS) và các tổ chức bạo lực cực đoan khác sẽ được đề cập.

Putin - tâm điểm chú ý

Tổng thống Nga Vladimir Putin là tâm điểm trong kỳ họp Đại hội đồng Liên Hợp Quốc lần thứ 70. Ảnh: TASS

Đây là lần đầu tiên Tổng thống Nga Putin phát biểu trước Đại hội đồng Liên Hợp Quốc trong hơn một thập kỷ qua. Thời điểm ông bay tới New York cũng rất quan trọng bởi Moscow đóng vai trò rất lớn trong việc giải quyết tình trạng bất ổn chính trị Ukraine và nội chiến Syria. Ngoài ra, Quân đội Nga cũng vừa tái sử dụng căn cứ không quân ở Latakia và củng cố căn cứ hải quân ở Tartus, Syria.

Trong những tuần gần đây, phía Nga công khai việc hợp tác quân sự và cử chuyên gia tới hỗ trợ chính quyền Tổng thống Syria Bashar al-Assad. Ông chủ Điện Kremlin tin rằng, các lực lượng bên ngoài phải thông qua chính quyền Assad để mang lại hòa bình cho Syria cũng như chống IS hiệu quả. Đó là cách duy nhất có thể phát huy hiệu quả.

Mỹ và các đồng minh phương Tây không đồng quan điểm với Nga. Họ cho rằng IS và các nhóm cực đoan khác là sản phẩm của sự hỗn loạn mà chính quyền Assad gây ra. Mỹ và Liên minh châu Âu (EU) luôn muốn loại bỏ chính quyền Assad sớm nhất có thể nhưng cả Mỹ và đồng minh châu Âu đều không tính tới khả năng sử dụng hành động quân sự để hạ bệ chính quyền Assad. Họ chỉ đồng ý dội bom IS vì chúng đe dọa trực tiếp phương Tây thông qua các vụ đánh bom hoặc hành quyết.

Sáng 29/9, Tổng thống Obama sẽ đồng tổ chức cuộc họp thượng đỉnh về chống IS. Tổng thống Putin có thể không tham dự khi ông nỗ lực chứng tỏ vai trò lãnh đạo của mình trong cuộc chiến chống IS thông qua tuyên bố ủng hộ chính quyền Assad cũng như khẳng định vai trò của chính phủ hợp hiến Syria trong cuộc chiến chống phiến quân Hồi giáo và các nhóm cực đoan.

Tuy nhiên, quyết định của Nga phụ thuộc nhiều vào cuộc gặp thượng đỉnh giữa ông chủ Điện Kremlin với người đứng đầu Nhà Trắng trong chiều 28/9. Đây có thể là cuộc gặp thượng đỉnh quan trọng nhất trong sự kiện chính trị vĩ đại này.

Tổng thống Obama sẽ thương thuyết với người đồng cấp Putin đảm bảo chính quyền Assad sẽ từ nhiệm sớm nhất có thể nhưng đây dường như không phải mối quan tâm của phía Nga.

Trong phiên họp Đại hội đồng năm 2013, thế giới tập trung vào cuộc hội đàm giữa Tổng thống Mỹ Barack Obama và người đồng cấp Iran Hassan Rouhani, diễn ra trong ôtô trên đường ra sân bay. Hai năm sau, Mỹ và Iran đã đạt được nhiều đột phá trong quan hệ, cụ thể là thỏa thuận hạt nhân lịch sử giữa Tehran với nhóm P5+1. Nó cho thấy tầm quan trọng trong cuộc đàm phán song phương bên lề kỳ họp.

Năm nay, Tổng thống Obama dự kiến sẽ có cuộc gặp ngắn với Chủ tịch Cuba Raul Castro sau khi hai quốc gia từng là cựu thù đã bắt đầu tiến trình bình thường hóa quan hệ và mở cửa trở lại tòa đại sứ quán tại thủ đô của nhau. Tuy nhiên, cuộc gặp giữa Tổng thống Putin và người đồng cấp Mỹ lần này khó đạt được những hiệu quả vượt trội vì những bất đồng quá lớn trong vấn đề Ukraine và Syria.

Nguy cơ đụng độ Mỹ - Nga ở Syria

Nga đã bắt đầu chiến dịch ném bom ở Syria, trong khi phía Mỹ tiếp tục các cuộc không kích của họ cũng từ trên bầu trời Syria. Nhưng cả hai không hề thông báo cho nhau.

Cảnh tượng ở Baghdad mấy ngày nay như trích đoạn từ một bộ phim thời Chiến tranh Lạnh: một viên tướng Nga xuất hiện lúc khoảng 9h ở đại sứ quán Mỹ, cảnh báo người Mỹ tránh xa bầu trời Syria, Nga đã bắt đầu chiến dịch ném bom ở đó.

Nhưng phía Mỹ tiếp tục các cuộc không kích của họ cũng từ trên bầu trời Syria, và điều nguy hiểm là cả hai siêu cường không bên nào thông báo với nhau ở đâu, khi nào, những cuộc ném bom và tấn công bằng máy bay của họ diễn ra.

Khi bầu trời quá nhỏ

Nga triển khai máy bay ném bom chiến thuật Su-34 không kích ở Syria. Ảnh: Itar-Tass

“Liên quân sẽ tiếp tục các chiến dịch trên bầu trời Iraq và Syria như đã lên kế hoạch”, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Ash Carter lạnh lùng tuyên bố ngày 30/9, một ngày sau khi Nga công bố kế hoạch “hỗ trợ từ trên không” cho quân đội của Tổng thống Syra Bashar al Assad nhằm trấn áp “khủng bố”, tức bao gồm cả lực lượng Nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS) lẫn các phiến quân được Mỹ và phương Tây ủng hộ.

Những cuộc không kích này đẩy cuộc nội chiến kéo dài 4 năm vào một giai đoạn hoàn toàn mới. Trong đó, tất cả các cường quốc quân sự trên thế giới, trừ Trung Quốc, đều can dự trực tiếp.

Washington và Moscow đều hiểu những rủi ro của việc triển khai các đợt không kích không hợp tác với nhau trên bầu trời Syria. Những sự cố không ngờ tới ở hiện trường sẽ mang tới rủi ro rất lớn.

Bạn không thể có đủ thời gian để đưa vấn đề lên tầm tổng thống… khi hai chiếc máy bay đang lao vào nhau ở tốc độ 20 dặm mỗi phút. 

Một quan chức quốc phòng Mỹ giấu tên nói với Newsweek

Mỹ nói họ muốn bắt đầu các cuộc trao đổi quân sự với Nga ngay trong ngày 1/10. Việc không quân hai nước cho tới giờ hoạt động ở những vùng trời khác nhau của Syria cũng làm giảm phần nào rủi ro.

Nga chỉ thông báo chuyến bay xuất kích một giờ trước khi bay

Mỹ và các đồng minh nói chiến dịch vừa mới bắt đầu của Nga nhắm nhiều hơn tới những vùng mà các lực lượng nổi dậy chống ông Assad đang chiếm đóng như ở khu vực thành phố Hums hay tỉnh Hama, thay vì tập trung vào IS như Mỹ và liên quân.

Nhưng những tin tức về sự xung đột giữa hai cường quốc đã lập tức xuất hiện chỉ hai ngày sau khi Nga bắt đầu không kích. Theo lời các quan chức tình báo Mỹ giấu tên, một trong các cuộc không kích của Nga đã nhắm vào khu vực do quân nổi dậy được Cục Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) hỗ trợ.

Bộ trưởng Carter nói cách làm của Nga ở Syria là “đổ thêm dầu vào lửa”. “Tôi đã làm việc với họ một thời gian dài. Và đây không thể là kiểu hành vi chuyên nghiệp từ quân đội Nga”, ông Carter nói trong một cuộc hội thảo ở Lầu Năm Góc.

Mỹ và các đồng minh bực tức với Nga vì rất nhiều lý do: Nga ủng hộ ông Assad; họ không hợp tác với lực lượng liên quân; họ chỉ thông báo về các chuyến bay xuất kích một giờ trước khi bắt đầu; họ yêu cầu Mỹ và liên quân rời không phận Syria; và họ tấn công những vùng có quân nổi dậy, bất kể là IS hay do phương Tây bảo trợ.

Andrew Weiss, Phó chủ tịch phụ trách nghiên cứu của Quỹ Carnegie vì Hòa bình Quốc tế, thậm chí so sánh cách làm của Nga hiện giờ ở Syria so với những gì xảy ra ở Ukraine.

“Ông ấy (Putin) đã cố tình khiến các đối thủ bất ngờ và luôn tận dụng chiến thuật đó”, ông Weiss nói với hãng tin Fox News.

Nga đã tăng mạnh sự hiện diện quân sự ở Syria vài tuần trở lại đây sau khi chính quyền của ông Assad gặp các thất bại liên tiếp trên chiến trường và có nguy cơ không thể đứng vững.

32 máy bay chiến đấu 

16 máy bay trực thăng

9 xe tăng 

2 hệ thống tên lửa đất đối không 

Cơ sở đủ cho 2.000 binh lính rải rác ở Syria.

Lực lượng của Nga tại Syria theo Fox News dẫn lời các quan chức tình báo Mỹ 

Trong 7 vùng không kích của quân đội Nga mà truyền thông Syria đã liệt kê, chỉ một khu vực ở phía đông thị trấn Salamiyah, tỉnh Hama, là nơi kiểm soát của quân IS. Các vùng còn lại đều là lãnh thổ của các nhóm nổi dậy do Mỹ và phương Tây tài trợ.

Nga trước sau vẫn bác bỏ các cáo buộc nói họ khiến cuộc chiến leo thang và khẳng định sự hiện diện quân sự ở Syria chỉ là để đánh bại IS.

Reuters dẫn lời Bộ trưởng Ngoại giao Nga Sergey Lavrov nói ngày 30/9: “Không thể đánh bại IS chỉ với các cuộc không kích, cần sự phối hợp trên mặt đất, và lúc này quân đội Syria là lực lượng hiệu quả và mạnh nhất để chiến đấu chống IS trên mặt đất”.

Hợp tác Nga - Mỹ ở Syria rất xa vời

Tuy nhiên, trong khi sự can thiệp của Nga ở Syria đã rõ ràng, nhiều chuyên gia tin rằng Moscow sẽ không quá mạo hiểm ở thời điểm này.

Giám đốc Trung tâm An ninh Quốc tế thuộc Viện Kinh tế Thế giới và Quan hệ Quốc tế Nga (IMEMO) Alexei Arbatov chẳng hạn, nói với Moscow Times rằng khả năng Nga triển khai lực lượng quy mô lớn ở Syria là rất thấp do những khó khăn về hậu cần.

Ông Arbatov nói năng lực triển khai của không quân Nga ở Syria thậm chí còn thua kém Thổ Nhĩ Kỳ và các lực lượng Nga cũng thiếu những vũ khí với độ chính xác cần thiết cho kiểu chiến tranh này, khi chiến tuyến không rõ ràng và các mục tiêu rất phân tán.

Ngoài ra, khác với cuộc chiến ở Ukraine, Nga không có lý do thực sự thuyết phục để can thiệp sâu về quân sự vào Syria, theo ông Arbatov. Một cuộc thăm dò dư luận trên báo Nga Novaya Gazeta, cho thấy 83% những người được hỏi cũng phản đối việc đưa binh sĩ Nga tới Syria.

Tuy nhiên, các chuyên gia an ninh Nga cũng tin rằng IS thực ra là một mối đe dọa trực tiếp lớn hơn nhiều với Nga so với với Mỹ và các nước phương Tây.

Vùng Trung Á và Caucasus miền nam Nga nằm rất gần vùng IS chiếm đóng. Khoảng 2.000 người có quốc tịch Nga cũng được cho là đang tham chiến bên phía IS.

Viễn cảnh về một cuộc hợp tác Nga - Mỹ ở Syria cũng rất xa vời, không chỉ vì khác biệt trong quan điểm chính trị giữa hai bên.

Vladimir Dvorkin, nghiên cứu gia trưởng của IMEMO, nói quân đội Nga không thể gia nhập liên quân ngay cả nếu họ muốn, vì hệ thống vũ khí của hai bên hoàn toàn khác nhau và trước giờ chưa bao giờ có các hoạt động hợp tác giữa hai phía tới mức có thể hiệp đồng tác chiến.

Vì sao châu Âu chia rẽ trong cuộc khủng hoảng di cư

Kinh tế, văn hóa và tôn giáo là những bài toán hóc búa khiến các nước châu Âu bất đồng sâu sắc trong khủng hoảng di cư.

Những người tị nạn bật khóc bên bờ biển sau khi đặt chân đến châu Âu. Ảnh: CNN

Nhiều người châu Âu đã bày tỏ sự cảm thông đối với thảm cảnh của hàng trăm nghìn người di cư. Cuối tuần qua, trên các sân bóng thuộc giải Bundesliga xuất hiện dòng chữ: "Chào mừng người tị nạn". Đội bóng Bayern Munich tuyên bố họ đang lên kế hoạch lập một trại đào tạo cho trẻ em tị nạn, nơi các em sẽ được tập đá bóng, học tiếng Đức và được ăn ngon mỗi ngày. Hai ngày cuối tuần qua, Đức tiếp nhận 17.000 người nhập cư.

Ở Anh, gần 300.000 người đã ký tên vào bản kiến nghị yêu cầu chính phủ chấp nhận thêm người tị nạn và tăng sự hỗ trợ cho người nhập cư. Tại Barcelona, sau lời kêu gọi của thị trưởng Colau, hàng trăm người dân đã nhường phòng trong căn hộ của mình cho những người được nhập cư.

Thủ tướng Đức Angela Merkel tuyên bố rằng đây là vấn đề liên quan đến "những giá trị con người phổ quát", mà nếu như những giá trị này bị phá vỡ "đây sẽ không phải là một châu Âu mà chúng ta mong muốn".

Thụy Điển là một trong vài quốc gia EU hiếm hoi có chung quan điểm với Đức. Nếu xét theo quy mô dân số, Thụy Điển đã tiếp nhận tỉ lệ người tị nạn cao nhất, với hơn 600.000 người nhập cư được phép vào nước này trong năm 2014, theo số liệu thống kê của Eurostat.

Đấu khẩu Đức - Hungary

Tuy nhiên nhiều nhà lãnh đạo các nước EU, trong đó có Thủ tướng Hungary Viktor Orban, cho rằng chính sách nhập cư và hệ thống phúc lợi hậu hĩnh của Đức chính là nguyên nhân khiến dòng người tị nạn đổ về châu Âu ngày một nhiều. Ông Orban thậm chí còn tuyên bố thẳng thừng rằng cuộc khủng hoảng nhập cư hiện nay của châu Âu là "vấn đề của Đức".

Theo luật nhập cư của EU, những người tới nhập cư phải được đăng ký và phân loại ở quốc gia đầu tiên tiếp nhận họ. Sau khi được đăng ký, họ sẽ được kiểm tra để xác minh xem có đủ tư cách xin tị nạn hay không, và nếu không được cấp quy chế tị nạn, họ sẽ bị trục xuất về nước ngay lập tức. Bởi vậy, Hungary cho rằng Đức đang "phá luật" khi ồ ạt tiếp nhận những người nhập cư chưa qua đăng ký và phân loại, trong khi Budapest phải dựng lên hệ thống hàng rào biên giới để ngăn chặn dòng người tị nạn tiến sâu hơn vào châu Âu.

"Người nhập cư bất hợp pháp không được quyền lựa chọn thích đi đâu thì đi, họ phải tuân thủ các quy trình và quy định mà mọi quốc gia EU phải tuân theo", ông Kovacs nhấn mạnh.

Đoàn người nhập cư tìm cách lên một con tàu ở Áo. Ảnh: CNN

Nếu quan điểm này ngày càng trở nên phổ biến hơn ở Tây Âu, nơi các đảng đối lập cánh hữu đang gây sức ép để chính phủ cứng rắn hơn về vấn đề nhập cư, Đức sẽ gặp khó khăn hơn rất nhiều trong việc phân bổ người nhập cư đồng đều trên khắp khu vực. Và lúc đó Đức chỉ còn trơ trọi một mình trước khoảng một triệu người di cư trong năm nay, những người một khi đã đặt chân tới châu Âu là không hề có ý quay trở lại, CNN nhận định.

Một cuộc thăm dò ý kiến hồi tuần trước cho thấy đa số người Đức ủng hộ việc giúp đỡ những người tị nạn, và nhiều người dân nước này đã làm việc đó một cách tự phát. Nhưng các chuyên gia lo ngại rằng một khi cơn xúc động trước thảm cảnh của người tị nạn qua đi, người Đức sẽ phải đối mặt với những hậu quả của việc tiếp nhận quá nhiều người nhập cư, lúc đó tình hình sẽ trở nên tồi tệ hơn.

Nguyên nhân chính

Các quốc gia Đông Âu không muốn nhận người di cư bởi điều đó phần nào tác động tới ngân sách của họ. Phần lớn những quốc gia phản đối tiếp nhận người nhập cư là những nước đang gặp khó khăn về kinh tế và xã hội. Hy Lạp đang chìm trong cuộc khủng hoảng nợ công và những bất ổn chính trị tiềm ẩn, khiến họ gần như không có khả năng về kinh tế và nguồn lực để tiếp nhận làn sóng người nhập cư. Ba Lan, Hungary, Tây Ban Nha... cũng gặp nhiều khó khăn trong việc đảm bảo phúc lợi xã hội, tạo công ăn việc làm cho người dân. Việc tiếp nhận một số lượng lớn người nhập cư sẽ gây ra gánh nặng rất lớn cho chi tiêu công của chính phủ.

Một lo ngại rất lớn nữa là xung đột về văn hóa và tôn giáo. Phần lớn những người tị nạn là người Hồi giáo đến từ Syria và châu Phi, trong khi người dân và chính phủ các nước châu Âu vẫn chưa sẵn sàng chấp nhận một cộng đồng Hồi giáo lớn như vậy ngay trong lòng xã hội của mình.

Chính phủ Slovakia tuyên bố họ chỉ chấp nhận người tị nạn Công giáo. Thủ tướng Hungary Orban tuyên bố ở Brussels hôm thứ năm tuần trước: "Tất cả các nước đều có quyền quyết định có muốn sống với một cộng đồng Hồi giáo lớn trong nước mình hay không. Nếu họ muốn, họ có thể. Nhưng chúng tôi không muốn, và chúng tôi có quyền quyết định không muốn có lượng lớn người Hồi giáo trong nước mình".

An ninh là một lý do quan trọng khiến các nước không muốn tiếp nhận người Hồi giáo tị nạn, bởi họ lo sợ rằng, các tổ chức khủng bố ở Trung Đông có thể cài cắm các phần tử cực đoan vào dòng người, và chúng có thể phát động những cuộc tấn công khủng bố ngay trong lòng châu Âu.

"Đây không còn là một cuộc khủng hoảng tị nạn nữa, mà đây là một hijrah", chuyên gia phân tích Robert Spencer viết trên tạp chí Front Page hôm 4/9. "Hijrah" là một học thuyết Hồi giáo về di cư, và là một dạng "thánh chiến ngầm".

"Ra nước ngoài dưới ánh sáng của đấng Allah là di chuyển tới một vùng đất mới để mang đạo Hồi tới đó, và trong đạo Hồi, đây là hành động rất được ca tụng", ông Spencer viết.

Hồi đầu năm, tờ Express của Anh dẫn lời một chiến binh IS cho biết tổ chức khủng bố này đã tìm cách lợi dụng cuộc khủng hoảng nhập cư hiện nay để xây dựng một lực lượng chiến binh trong lòng châu Âu.

"Hãy đợi mà xem, giấc mơ của chúng tôi là không chỉ có một vương quốc Hồi giáo ở Syria, mà trên toàn thế giới, và chúng tôi sẽ sớm đạt được. Họ lên đường như những người tị nạn, và những kẻ tới châu Âu đều đã sẵn sàng", chiến binh này tiết lộ. Theo đó, khoảng 4.000 chiến binh IS đã sẵn sàng xâm nhập vào khắp châu Âu dưới vỏ bọc là những người tị nạn.

Cảnh sát Pháp dùng dùi cui ngăn chặn người nhập cư tiến vào đường hầm nối với Anh. Ảnh: CNN

Giải pháp hạn ngạch

Hồi tuần trước, Thủ tướng Đức Angela Merkel và Tổng thống Pháp Francois Hollande đã kêu gọi áp dụng chính sách "hạn ngạch" mới để phân bổ người tị nạn một cách đồng đều trên 28 quốc gia thành viên EU. Các quan chức ngoại giao EU nói rằng kế hoạch hạn ngạch này có thể giúp phân bổ ít nhất 160.000 người nhập cư trên toàn khối, trong đó các quốc gia lớn hơn, giàu có hơn sẽ tiếp nhận nhiều người nhập cư hơn.

Thế nhưng sáng kiến này vấp phải sự phản đối quyết liệt của các quốc gia thành viên EU ở Trung và Đông Âu, từ lâu đã bày tỏ thái độ cứng rắn trong chính sách nhập cư.

Phát biểu khi đứng cạnh bà Merkel trong một hội nghị tuần trước, Thủ tướng Tây Ban Nha Mariano Rajoy cho rằng "một số nước không muốn có người tị nạn. Các bạn không thể ép buộc được họ", theo CNN. Cho đến nay, Tây Ban Nha mới chỉ đồng ý tiếp nhận chưa đến 3.000 người tị nạn.

Một số chính trị gia cho rằng phần lớn những người di cư tới châu Âu không phải là người tị nạn đang chạy trốn nguy hiểm, mà là những người đang muốn đổi đời về kinh tế. "Quyết định của chúng ta đầu tiên phải có hiệu quả trong việc giúp đỡ những người thực sự cần, chứ không phải cho những kẻ muốn có cuộc sống tốt đẹp hơn ở châu Âu", Thủ tướng Ba Lan Ewa Kopecz tuần trước tuyên bố.

Những lãnh đạo này lo ngại rằng, một khi các nước châu Âu tiếp nhận người di cư quá dễ dàng, dòng người sẽ lại ùn ùn đổ về, khiến các quốc gia thành viên EU rơi vào tình trạng quá tải người nhập cư.

Trước sức ép của dư luận, một số lãnh đạo châu Âu tỏ sự thay đổi thái độ về chính sách với người xin nhập cư. Thủ tướng Ba Lan Kopacz đã đề cập đến "nghĩa vụ đạo đức trong việc chấp nhận người tị nạn" vào cuối tuần trước, mặc dù ông vẫn phản đối áp hạn ngạch nhập cư bắt buộc. Thủ tướng Anh dè dặt tuyên bố sẽ chấp nhận hàng chục nghìn người nhập cư trong vòng 5 năm tới. Thủ tướng Phần Lan Juha Sipila tuyên bố rằng ông sẽ nhường nhà của mình cho người tị nạn, khởi đầu phong trào hành động cụ thể của các chính trị gia đưa ra hành động cá nhân để giúp đỡ người di cư, tị nạn.

Tuy nhiên, những hành động cá nhân không thể đủ để cải thiện tình hình. Không một cá nhân hay quốc gia riêng lẻ nào có thể giải quyết được khủng hoảng di cư này nếu thiếu sự nhất trí thực hiện các luật chung của châu Âu về việc tiếp nhận và tạo công ăn việc làm cho người tị nạn, theo Deutsche Welle.